پرخاشگری در کودکان

پرخاشگری در کودکان یکی از چالش‌ های مهم والدین ، مربیان و روان‌ شناسان است. بروز رفتار های پرخاشگرانه در سنین پایین می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات هیجانی ، خانوادگی یا اجتماعی باشد و در صورت عدم مدیریت صحیح ، بر رشد شخصیتی ، تحصیلی و روابط اجتماعی کودک تأثیر منفی بگذارد. در این مقاله ، به تعریف پرخاشگری ، عوامل مؤثر ، انواع آن و راهکارهای علمی برای پیشگیری و کنترل این اختلال میپردازیم. پس اگر در اطراف خود کودکی با این خصوصیات رفتاری میشناسید ، تا پایان ما را همراهی کنید.

در ابتدا به تعریف پرخاشگری اشاره میکنیم:
پرخاشگری رفتاری است که با هدف آسیب‌ رسانی کلامی یا جسمی به دیگران یا تخریب اشیاء بروز پیدا می‌کند. این رفتار ممکن است مستقیم ( زدن ، لگد زدن ، فریاد کشیدن ) یا غیر مستقیم ( قهر کردن ، شایعه‌ پراکنی ، نادیده گرفتن ) باشد.

انواع پرخاشگری در کودکان عبارتند از:
۱-پرخاشگری جسمی: ضربه زدن ، گاز گرفتن ، هل دادن ، تخریب اشیا.
۲-پرخاشگری کلامی: داد زدن ، ناسزا گفتن ، تهدید و توهین.
۳-پرخاشگری ابزاری: زمانی که کودک برای رسیدن به خواسته‌ هایش ( مثلاً گرفتن اسباب‌بازی ) از خشونت استفاده می‌کند.
۴-پرخاشگری دشمنانه: رفتاری با هدف آسیب رساندن عمدی به دیگران.
۵-پرخاشگری منفعلانه ( پنهان ): لج‌ بازی ، قهر کردن یا انجام کارهای خلاف انتظار برای آزار دیگران.

شاید برای شما این سؤال پیش بیاید که علل پرخاشگری در کودکان چیست؟

۱-عوامل فردی
* اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی ( ADHD )
* ناتوانی در کنترل هیجان و مهارت‌ های خودتنظیمی
* مشکلات یادگیری یا اختلالات عصبی
۲-عوامل خانوادگی
* مشاهده خشونت یا تنش در محیط خانه
* سبک‌های فرزند پروری سخت‌گیرانه یا بی‌توجه
* کمبود محبت و ارتباط عاطفی مثبت
۳-عوامل اجتماعی و محیطی
* تأثیر رسانه‌ها و بازی‌های خشونت‌ آمیز
* فشار همسالان
* ناکامی‌ های مکرر در مدرسه یا جامعه

در ادامه به پیامدهای پرخاشگری در کودکان میپردازیم.
* کاهش محبوبیت در بین همسالان
* افت تحصیلی و بی‌انگیزگی
* افزایش احتمال گرایش به بزهکاری در نوجوانی
* مشکلات روانی همچون اضطراب ، افسردگی یا عزت‌ نفس پایین
* آسیب به روابط خانوادگی و اجتماعی

تکنیک‌های رفتار درمانی در کاهش پرخاشگری کودکان شامل:
۱-تقویت مثبت (Positive Reinforcement)
تشویق و پاداش دادن به رفتارهای مطلوب کودک ( مانند آرام ماندن هنگام عصبانیت ) باعث افزایش احتمال تکرار این رفتارها می‌شود.
۲-خاموشی (Extinction)
نادیده گرفتن رفتارهای پرخاشگرانه در شرایطی که هدف کودک جلب توجه است. با کاهش توجه ، رفتار کم‌کم خاموش می‌شود.
۳-تقویت افتراقی ( Differential Reinforcement )
تشویق رفتارهای جایگزین به جای پرخاشگری، مثلاً وقتی کودک به جای فریاد زدن ، از کلمات برای بیان خواسته خود استفاده می‌کند.
۴-قرارداد رفتاری ( Behavior Contracting )
توافق بین والدین/معلم و کودک درباره‌ی پیامدهای رفتار پرخاشگرانه و پاداش‌های رفتارهای مثبت.
۵-تایم اوت ( Time-Out )
دور کردن کودک از موقعیت تحریک‌کننده برای مدت کوتاه ( چند دقیقه ) تا از شدت هیجان کاسته شود.
۶-آموزش مهارت‌ های اجتماعی و مدیریت خشم
* یاد دادن به کودک برای بیان احساسات با جملات "من" ( مثلاً: "من ناراحت شدم چون..." ).
* آموزش حل مسئله به جای واکنش پرخاشگرانه.
* تمرین همدلی و شناخت احساسات دیگران.

در آخر باید به این نکته اشاره کنیم که گاهی اوقات ، رفتاردرمانی به تنهایی کافی نیست و نیاز به ترکیب با سایر روش‌ ها وجود دارد:
* مشاوره فردی یا خانوادگی
* درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) برای اصلاح باور های ناکارآمد
* درمان دارویی در موارد شدید و همراه با اختلالات دیگر

گفتاردرمانی کاردرمانی روزبه رضایی ( گفتار درمانی شرق تهران ، گفتار درمانی تهرانپارس ) دارای بخش های تخصصی از جمله رفتاردرمانی میباشد که می تواند در این زمینه ، خانواده های دارای کودک با این نوع اختلال را یاری کند.

اگر میخواهید اطلاعات خود را در زمینه اختلال های مختلف بالا ببرید روی لینک های زیر کلیک کنید و صفحات ما را دنبال کنید.
اختلال سلوک در کودکان چیست؟
اختلال اضطراب جدایی چیست؟
تأثیر گروه درمانی در درمان اضطراب ها
رفتار درمانی شناختی cbt چیست؟
راز کنترل لجبازی کودک چیست؟
۱۰ بازی عالی برای کاهش اضطراب کودک

مرکز گفتار درمانی روزبه رضایی یکی از مجهزترین و باکیفیت ترین مراکز تهران است که در زمینه اختلالات گفتار و زبان، اختلال بلع، اختلالات صوت و گرفتگی صدا، اختلال یادگیری و توجه و تمرکز و اختلالات رفتاری به مراجعین مختلف از سراسر کشور از سال ١٣٨۶ خدمت رسانی می کند. این مرکز در شرق و شمال شرق تهران و در منطقه تهرانپارس واقع شده است. تهرانپارس یکی از مناطقی است که دسترسی های عمده ای به مناطق شمال تهران، مرکز تهران و شرق و جنوب شرق تهران، حکیمیه، قنات کوثر، شهرک امید، شهر پردیس و لواسانات توسط اتوبان های همت، بابایی، افسریه، بسیج، یاسینی و آزادگان دارد. همچنین منطقه تهرانپارس دارای ایستگاه های متعدد مترو جهت ارتباط با مناطق مختلف شهری می باشد که رفت و آمد در این منطقه را تسهیل نموده است.
این مرکز مجهز به دستگاه تصویربرداری از حنجره (استروبوسکوپی) است.