رفتاردرمانی؛ شناخت رفتار و آموزش مهارت‌های جایگزین
رفتاردرمانی یکی از رویکردهای روان‌درمانی است که به شناخت الگوهای رفتار، شرایط شکل‌گیری آن‌ها و آموزش مهارت‌های کاربردی کمک میکند. در کار با کودک، هدف فقط کاهش یک رفتار دشوار نیست؛ به ارتباط، مشارکت، استقلال و کیفیت زندگی او و خانواده توجه میشود.
در کلینیک گفتاردرمانی و کاردرمانی روزبه رضایی در تهرانپارس، مسیر خدمات با ارزیابی و شناخت دغدغه‌های خانواده آغاز میشود تا برنامه‌ای متناسب با نیاز واقعی کودک پیشنهاد شود.
چه زمانی ارزیابی رفتار کمککننده است؟
بی‌قراری، دشواری در رعایت نوبت، مقاومت شدید در فعالیت‌های روزانه، پرخاشگری یا رفتارهایی که یادگیری و ارتباط را مختل می‌کنند، می‌توانند نیازمند بررسی باشند. در کودکان دارای اوتیسم یا اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی نیز حمایت رفتاری بر اساس شرایط همان کودک انتخاب میشود.
هر مخالفت کودک نشانهٔ اختلال نیست. پیش از تصمیم درمانی، سن و رشد، توانایی درک و بیان، خواب، درد یا ناراحتی جسمی، حساسیت‌های حسی و شرایط خانه و مدرسه در نظر گرفته می‌شوند.
وقتی دشواری ارتباط در رفتار دیده میشود
کودکی که درخواستش را نمی‌تواند بیان کند یا توضیح دیگران را به‌خوبی نمی‌فهمد، ممکن است با گریه، کنار کشیدن یا مخالفت واکنش نشان دهد. این وضعیت را نباید صرفاً «لجبازی» یا «تنبلی گفتار» دانست؛ ابتدا باید نیاز و علت دشواری مشخص شود.
هماهنگی رفتاردرمانی با گفتاردرمانی و کاردرمانی میتواند به مشارکت کودک کمک کند. لازم نیست برای همهٔ کودکان گفتاردرمانی چند هفته یا چند ماه به تعویق بیفتد؛ ترتیب یا اجرای همزمان خدمات با ارزیابی تیم تعیین میشود.
برنامه‌ای روشن برای کودک و خانواده
بررسی می‌کنیم رفتار در چه موقعیت‌هایی رخ می‌دهد، پیش از آن چه اتفاقی می‌افتد و پس از آن چه واکنشی دریافت میکند. سپس هدفهای قابل مشاهده، مانند درخواست کمک، تحمل انتظار یا مشارکت در فعالیت، تعیین می‌شوند.
آموزش مهارت جایگزین، تقویت رفتارهای سازگارانه، تنظیم فعالیت و محیط و راهنمایی والدین می‌توانند بخشی از برنامه باشند. راهکارها باید متناسب با رشد کودک، قابل اجرا و همراه با احترام به نیازهای او باشند.
رفتاردرمانی با درمان شناختی‌رفتاری یکسان نیست؛ در رویکرد شناختی‌رفتاری، افکار و هیجان‌ها نیز به‌طور مستقیم بررسی می‌شوند. انتخاب روش به سن، توانایی‌ها و نوع مشکل بستگی دارد.
همراهی خانواده و بررسی پیشرفت
خانواده نقش فعالی دارد: مثال‌های واقعی از خانه را مطرح میکند و راهکارهای توافق‌شده را در زندگی روزمره تمرین میکند. در صورت نیاز، هماهنگی با مربی یا مدرسه نیز در برنامه قرار می‌گیرد.
تغییرات با هدفهای مشخص پیگیری می‌شوند و برنامه بر اساس پاسخ کودک بازبینی میشود. برای شناخت نیاز فرزندتان و هماهنگی ارزیابی اولیه، با پذیرش مرکز تماس بگیرید.
پرسش
پاسخ