خواندن و نوشتن؛ مهارت‌هایی که گاهی به حمایت تخصصی نیاز دارند
اگر کودک با وجود آموزش و تمرین مناسب، همچنان در خواندن واژه‌ها، املا یا نوشتن دشواری دارد، ارزیابی تخصصی میتواند الگوی نیازهای او را روشن کند. این مشکلات لزوماً از کم‌کاری یا هوش پایین ناشی نمی‌شوند.
در کلینیک گفتاردرمانی و کاردرمانی روزبه رضایی در تهرانپارس، مهارتهای زبان و یادگیری مرتبط بررسی می‌شوند تا برنامه‌ای متناسب با سن، آموزش دریافتی و توانایی‌های کودک پیشنهاد شود. هدف، کمک به یادگیری کاربردی و مشارکت بهتر در فعالیت‌های مدرسه است.
اختلال خواندن یا دیسلکسیا چه معنایی دارد؟
دیسلکسیا بیشتر با دشواری در خواندن دقیق و روان واژه‌ها و یادگیری املا شناخته می‌شود. ممکن است ارتباط دادن حروف و صداها، ترکیب صداها برای خواندن یک واژه یا بازشناسی سریع واژه‌ها دشوار باشد.
مشکلات خواندن فقط به یک شکل دیده نمی‌شوند. بعضی کودکان در رمزگشایی واژه‌ها، بعضی در روان‌خوانی و برخی در درک متن به حمایت نیاز دارند. اینکه متن را دیگری بخواند، برای همهٔ کودکان بهمعنای درک کامل آن نیست؛ مهارتهای زبان شفاهی نیز باید بررسی شوند.
نوشتن، فقط خوش‌خطی نیست
نوشتن شامل مهارتهای مختلفی مانند املا، ساختن جمله، سازمان‌دهی فکر و تولید متن است. شکل دادن حروف، استفاده از مداد و سرعت نوشتن نیز می‌توانند نقش داشته باشند. دشواری در هر یک از این بخش‌ها، برنامهٔ یکسانی نمی‌خواهد.
اگر مشکل بیشتر در مهارتهای دست یا اجرای حرکتی نوشتن باشد، ارزیابی کاردرمانی میتواند کمک‌کننده باشد. مشکلات زبان، املا یا بیان نوشتاری نیز به بررسی و آموزش مرتبط نیاز دارند. گاهی چند زمینه هم‌زمان نیازمند حمایت‌اند؛ شدت مشکل خواندن بهتنهایی وجود اختلال ریاضی را تعیین نمی‌کند.
چه نشانه‌هایی ارزش بررسی دارند؟
دشواری مداوم در ارتباط دادن حروف و صداها، خواندن آهسته یا پرخطا، املای ضعیف و مشکل در نوشتن جمله یا فهم متن از دغدغه‌های قابل بررسی در سن مدرسه هستند. پیش از مدرسه، مهارتهای پایه مانند تشخیص قافیه، بخش کردن واژه‌ها و شناخت صداهای گفتار اهمیت دارند.
سابقهٔ تأخیر گفتار و زبان یا مشکلات مشابه در خانواده میتواند در ارزیابی مهم باشد، اما هیچ‌کدام بهتنهایی تشخیص نیستند. بی‌حوصلگی هنگام کتاب خواندن یا علاقهٔ زیاد به صفحه‌نمایش نیز بهتنهایی نشان‌دهندهٔ اختلال یادگیری نیست.
ارزیابی و برنامهٔ متناسب با الگوی یادگیری کودک
شرح حال رشد و تحصیل، نمونهٔ تکالیف و نظر خانواده و معلم در کنار بررسی مهارتهای کودک قرار می‌گیرند. فرصت و کیفیت آموزش، زبان یا زبان‌های مورد استفاده، وضعیت شنوایی و بینایی و مسائل همراه نیز در تفسیر عملکرد اهمیت دارند.
برنامه میتواند شامل آموزش روشن و مرحله‌به‌مرحلهٔ ارتباط حرف و صدا، آگاهی آوایی، خواندن واژه، روان‌خوانی، درک متن، املا یا سازمان‌دهی نوشتار باشد. انتخاب هدف‌ها بر اساس ارزیابی انجام می‌شود؛ تمرین بیشتر بدون شناخت نوع دشواری همیشه کافی نیست.
هماهنگی خانه و مدرسه، بدون فشار اضافه
با خانواده دربارهٔ تمرین‌های کوتاه و هدفمند گفت‌وگو می‌کنیم و در صورت نیاز، هماهنگی با مدرسه یا سایر متخصصان پیشنهاد می‌شود. تشویق تلاش، فرصت یادگیری مناسب و پرهیز از مقایسهٔ کودک با دیگران، به تجربهٔ آموزشی او کمک میکنند.
پیشرفت با نمونه‌های واقعی خواندن و نوشتن و هدف‌های مشخص بررسی می‌شود. برای شناخت نیاز فرزندتان و هماهنگی ارزیابی اولیه، فرم همین صفحه را تکمیل کنید.
پرسش
پاسخ