اختلال تکلم چیست؟

تکلم یکی از مهم‌ ترین ابزارهای ارتباطی انسان است. هرگونه اختلال در فرآیند تولید گفتار می‌تواند بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. در این مقاله به اختلالات تکلم ، روش تشخیص و درمان آن میپردازیم. پس اگر در اطراف خود کسی را با این اختلال میشناسید ، تا پایان ما را همراهی کنید.

در ابتدا باید بگوییم که اختلال تکلم به مجموعه‌ای از نارسایی‌ها در توانایی صحبت کردن روان ، صحیح و قابل‌فهم گفته می‌شود. این اختلالات می‌توانند ناشی از مشکلات عصبی ، رشدی ، ساختاری یا روان‌شناختی باشند.
انواع اختلالات تکلم عبارتند از:
۱-لکنت زبان (Stuttering)
فرد دچار توقف‌ها ، تکرارها یا کشیدن صداها در حین صحبت کردن می‌شود. این اختلال معمولاً در کودکی آغاز می‌شود و می‌تواند در اثر استرس تشدید یابد.
۲-دیس‌آرتری (Dysarthria)
ناتوانی در تلفظ صحیح کلمات به دلیل ضعف یا فلج عضلات گفتاری، معمولاً به دنبال سکته مغزی، آسیب مغزی یا بیماری‌های عصبی مانند پارکینسون ایجاد می‌شود.
۳-آپراکسی گفتار (Apraxia of Speech)
مشکل در برنامه‌ریزی حرکات عضلانی لازم برای گفتار ، علی‌رغم سلامت عضلات. این اختلال ممکن است مادرزادی یا اکتسابی باشد.
۴-اختلال واج‌شناختی (Phonological Disorder)
کودک قادر به تولید برخی صداهای گفتاری نیست یا آن‌ها را به‌صورت اشتباه به کار می‌برد.
۵-اختلال صوت (Voice Disorders)
شامل مشکلاتی در زیر و بمی صدا ، حجم صدا یا کیفیت صدا می‌شود. این اختلال می‌تواند ناشی از استفاده نادرست از حنجره یا بیماری‌هایی مانند گره‌های صوتی باشد.

در ادامه به جواب این سؤال پر تکرار شما که چگونه اختلال تکلم به وجود می‌آید ، میپردازیم.
اختلالات تکلم می‌توانند به دلایل مختلفی به‌وجود بیایند که در اینجا به مهم‌ترین آن‌ها اشاره میکنیم:
۱-عوامل عصبی یا مغزی
-سکته مغزی
-آسیب مغزی ناشی از تصادف یا سقوط
-بیماری‌های عصبی مانند پارکینسون، ام‌اس یا ALS
-فلج مغزی (Cerebral Palsy)
این شرایط می‌توانند عضلات گفتاری را تحت تأثیر قرار دهند یا مراکز گفتار را در مغز دچار آسیب کنند.
۲-مشکلات رشدی و ژنتیکی
-اوتیسم
-ناتوانی ذهنی
-اختلال یادگیری زبانی
-سندرم داون یا سایر سندرم‌های ژنتیکی
این عوامل ممکن است رشد گفتاری کودک را کند یا دچار اختلال کنند.
۳-نقص‌های فیزیکی و ساختاری
-شکاف کام یا لب شکری
-نقایص زبان، دندان یا فک
این مشکلات می‌توانند بر تلفظ صداها و تولید درست کلمات تأثیر بگذارند.
۴-اختلالات شنوایی
اگر کودک به‌خوبی نشنود ، نمی‌تواند گفتار دیگران را تقلید کرده و یاد بگیرد. کاهش شنوایی یکی از دلایل اصلی اختلالات گفتاری در کودکان است.
۵-عوامل روان‌شناختی و عاطفی
-اضطراب شدید
-ترومای روحی یا استرس زیاد
-ترس از صحبت در جمع
در برخی موارد ، مشکلات روانی می‌توانند باعث ایجاد یا تشدید اختلالات گفتار مانند لکنت شوند.
۶-الگوهای محیطی نامناسب
-محرومیت از تعامل زبانی
-کودکانی که در محیط‌هایی بزرگ می‌شوند که کمتر با آن‌ها صحبت می‌شود
-تقلید از الگوهای گفتاری نادرست ( مثلاً از دیگر کودکان )

اختلال تکلم چگونه درمان میشود؟
۱-گفتاردرمانی (Speech Therapy)
اصلی‌ترین روش درمان بیشتر اختلالات تکلم است و توسط گفتاردرمانگر (Speech-language pathologist) انجام می‌شود.
در گفتاردرمانی:
-تمرین‌هایی برای تقویت عضلات دهان، زبان و فک انجام می‌شود.
-آموزش تولید صحیح صداها، تلفظ، و تنفس درست داده می‌شود.
-در صورت وجود لکنت، تمرین‌های روان‌سازی گفتار به فرد آموزش داده می‌شود.
-تکنیک‌هایی برای تقویت درک شنیداری، واژگان و دستور زبان (به‌ویژه در کودکان) ارائه می‌شود.
نکته:گفتاردرمانی ممکن است جلسات منظم و بلندمدت لازم داشته باشد ، مخصوصاً در کودکان یا افرادی با آسیب مغزی.
۲-درمان دارویی
در بعضی از اختلالات که ریشه عصبی یا روان‌شناختی دارند ، ممکن است پزشک داروهایی تجویز کند ، مانند:
-داروهای ضد اضطراب ( در اختلالات ناشی از استرس )
-داروهای ضد تشنج یا درمان پارکینسون ( برای دیس‌آرتری ناشی از بیماری عصبی )
نکته: داروها معمولاً به‌تنهایی مؤثر نیستند ، اما به‌عنوان کمک‌درمان کنار گفتاردرمانی استفاده می‌شوند.
۳-درمان روان‌شناختی و مشاوره
برای افرادی که اختلال تکلم آن‌ها به دلیل اضطراب ، استرس ، ترس از صحبت در جمع یا ترومای روحی است ، روان‌درمانی یا مشاوره روان‌شناسی لازم است. درمان‌هایی مانند:
-رفتاردرمانی شناختی (CBT)
-روان‌درمانی فردی
-درمان مبتنی بر اعتماد به نفس و مهارت‌های اجتماعی
۴-درمان پزشکی یا جراحی ( در صورت نیاز )
در مواردی خاص ، نیاز به مداخله پزشکی یا جراحی وجود دارد ، مانند:
-عمل جراحی شکاف کام یا لب شکری
-درمان بیماری‌های زمینه‌ای ( مانند سکته مغزی ، پارکینسون ، آسیب مغزی )
-درمان عفونت یا اختلالات گوش برای بهبود شنوایی
۵-استفاده از وسایل کمکی ( در موارد خاص )
در افرادی که توانایی گفتار طبیعی را به‌طور کامل از دست داده‌اند ( مثلاً در فلج کامل ) ، می‌توان از وسایلی مانند:
-دستگاه‌های تولید گفتار الکترونیکی ( AAC devices )
-نرم‌افزارهای تلفن همراه با تبدیل متن به گفتار استفاده کرد.

در آخر باید به این نکته اشاره کنیم که اختلالات تکلم ممکن است در هر سنی بروز کنند و تأثیر زیادی بر ارتباط اجتماعی ، تحصیلی و شغلی فرد بگذارند. پس تشخیص به‌ موقع و درمان مؤثر توسط تیمی شامل گفتاردرمانگر ، پزشک ، روان‌شناس و متخصص مغز و اعصاب می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به‌طور قابل توجهی بهبود بخشد.

مرکز گفتاردرمانی و کاردرمانی روزبه رضایی ( گفتار درمانی شرق تهران ، گفتار درمانی تهرانپارس ) مجهز به دستگاه تصویربرداری از حنجره ( استروبوسکوپی و لارنگوسکوپی ) واقع در شرق تهران ، تهرانپارس با ارائه ی روش ها و راهکار های درمانی نوین و کارشناسان اختلالات توجه و تمرکز میتواند در مسیر درمان کودکتان ، شما را یاری دهد.

اگر میخواهید اطلاعات خود را در این زمینه و اختلالات مختلف بالا ببرید روی لینک های زیر کلیک کنید و صفحات ما را دنبال کنید.
آیا کودکان با اختلالات گفتاری می توانند به مدرسه بروند؟
۱۰ نشانه که کودک شما نیاز به گفتاردرمانی دارد
آپراکسی گفتاری چیست؟
نقش گفتار درمانی در توانبخشی کودکان دارای شکاف کام

مرکز گفتار درمانی روزبه رضایی یکی از مجهزترین و باکیفیت ترین مراکز تهران است که در زمینه اختلالات گفتار و زبان، اختلال بلع، اختلالات صوت و گرفتگی صدا، اختلال یادگیری و توجه و تمرکز و اختلالات رفتاری به مراجعین مختلف از سراسر کشور از سال ١٣٨۶ خدمت رسانی می کند. این مرکز در شرق و شمال شرق تهران و در منطقه تهرانپارس واقع شده است. تهرانپارس یکی از مناطقی است که دسترسی های عمده ای به مناطق شمال تهران، مرکز تهران و شرق و جنوب شرق تهران، حکیمیه، قنات کوثر، شهرک امید، شهر پردیس و لواسانات توسط اتوبان های همت، بابایی، افسریه، بسیج، یاسینی و آزادگان دارد. همچنین منطقه تهرانپارس دارای ایستگاه های متعدد مترو جهت ارتباط با مناطق مختلف شهری می باشد که رفت و آمد در این منطقه را تسهیل نموده است.
این مرکز مجهز به دستگاه تصویربرداری از حنجره (استروبوسکوپی) است.