بازی درمانی برای ترس کودکان

ترس یکی از طبیعی‌ ترین هیجانات دوران کودکی است و بسیاری از کودکان در مراحل مختلف رشد خود ، از تاریکی ، حیوانات ، جدایی از والدین ، حضور در جمع ، صداهای بلند یا موقعیت‌ های جدید واهمه دارند.
در حالی که بخش عمده‌ای از این ترس‌ ها طبیعی و رشدی محسوب می‌شود ، برخی از کودکان به دلیل تجربه‌ های ناخوشایند ، اضطراب بالا یا کمبود مهارت‌ های هیجانی ، ترس‌ هایی شدید و ماندگار را تجربه می‌کنند.

بازی‌درمانی یکی از مؤثر ترین و کارآمد ترین روش‌ها برای کمک به کودکان در تنظیم هیجان‌ها و کاهش ترس‌ هایشان است؛ زیرا بازی زبان طبیعی کودک و راهی برای بیان دنیای درونی اوست.

در ابتدا به جواب این سؤال میپردازیم که بازی درمانی چیست؟
بازی‌ درمانی یک رویکرد درمانی مبتنی بر روان‌ شناسی رشد است که در آن از بازی به‌ عنوان وسیله‌ای برای مشاهده ، تشخیص و درمان مشکلات هیجانی کودکان استفاده می‌شود.
در این روش ، کودک در محیطی امن و بدون قضاوت ، ترس‌ها ، تعارض‌ها ، خواسته‌ها و احساسات خود را از طریق بازی آشکار می‌کند. درمانگر نیز با استفاده از تکنیک‌ های ساختار یافته یا آزاد ، به کودک کمک می‌کند هیجان‌ هایش را پردازش کند و شیوه‌ های سالم‌ تری برای مواجهه با ترس پیدا کند.

چرا بازی‌درمانی برای ترس کودک مؤثر است؟
کودکان هنوز به اندازه ی بزرگسالان توانایی کلامی برای بیان ترس و شرح احساسات پیچیده را ندارند. بنابراین بازی‌ درمانی کمک می‌کند که:
۱-ترس‌ها به‌ صورت غیر مستقیم بیان شوند
کودک ممکن است نتواند بگوید "از تاریکی می‌ترسم"، اما در بازی با عروسک‌ ها سناریویی از "یک اتاق تاریک" ایجاد کند.
۲-کودک در محیط امن احساس توانمندی کند
در بازی ، کودک نقش‌ هایی را انتخاب می‌کند که کنترل بیشتری دارد؛ این کنترل تجربهٔ قدرت و کاهش درماندگی را تقویت می‌کند.
۳-مواجهه ی تدریجی و غیر تهدید کننده فراهم می‌شود
درمانگر می‌تواند به صورت نمادین ، کودک را با منبع ترس روبه‌رو کند؛ مثلاً استفاده از چراغ‌ قوه برای بازی با سایه‌ ها.
۴-مهارت‌ های مقابله‌ ای و تنظیم هیجان تقویت می‌شود
از طریق بازی کودک یاد می‌گیرد چگونه نفس عمیق بکشد ، چگونه مشکلات را حل کند یا چگونه احساس خود را توصیف کند.

انواع بازی‌ درمانی برای درمان ترس در کودکان عبارتند از:
۱-بازی‌ درمانی غیر مستقیم ( غیر هدایتی )
در این روش کودک آزاد است هرگونه بازی را انتخاب کند. درمانگر فقط محیطی امن و حمایتی ایجاد کرده و از طریق بازتاب احساسات کودک ، خلق فضای پذیرش و تقویت خود تنظیمی ، به او کمک می‌کند.
این روش برای کودکانی مناسب است که ترس‌ های مبهم یا مرتبط با روابط دارند ( مثل ترس از جدایی ).
۲-بازی‌ درمانی مستقیم ( هدایتی )
در این روش درمانگر بازی‌ ها یا فعالیت‌ هایی را پیشنهاد می‌دهد که به صورت هدفمند برای کاهش ترس طراحی شده‌اند؛ مانند ساخت داستان درباره ی “قهرمانی کوچولو که بر ترسش غلبه می‌کند”.
۳-بازی‌ های نقش‌ آفرینی (Role Play)
در این بازی‌ها کودک با ایفای نقش ، به شیوه‌ای کنترل‌ شده با منبع ترس روبه‌رو می‌شود. برای مثال:
-بازی "دکتر و بیمار" برای ترس از پزشک
-بازی "پیدا کردن هیولا" برای ترس از تاریکی
-بازی "پلیس و دزد" برای ترس از افراد غریبه
۴-هنر-بازی‌ درمانی
نقاشی ، کاردستی و ساخت حجم کمک می‌کنند کودک ترس را به شکل تصویری یا نمادین نشان دهد.
مثل:
-کشیدن هیولایی که شب در ذهنش می‌آید
-ساختن “قلعه ی امن” با لگو
۵-بازی‌ درمانی شناختی-رفتاری (CBPT)
نسخه‌ی کودکانه‌ ی CBT است که با بازی ، عروسک‌ها و داستان‌ها ادغام شده است. شامل:
-شناخت افکار ترس‌ آور
-اصلاح باور های غیر واقعی
-مواجهه‌ی تدریجی
-تقویت رفتار های شجاعانه
مثال: استفاده از کارت‌ های هیجان برای یادگیری تفکیک افکار و احساسات.
۶-بازی‌ درمانی مبتنی بر مواجهه‌ی تدریجی
ترس کودک در مراحل کوچک و قابل‌ کنترل به او ارائه می‌شود.
برای مثال:
-تماشای عکس تاریکی
-بازی با چراغ‌ قوه
-خاموش کردن چراغ برای چند ثانیه
-خوابیدن در اتاق کم‌ نور
۷-شن درمانی (Sand Play Therapy)
کودک با عروسک‌ های مینیاتوری یک صحنه می‌سازد و درمانگر از طریق آن به ترس‌ های ناخود آگاه پی می‌برد.
این روش برای کودکانی که تجربه‌ی تروما داشته‌اند بسیار اثر گذار است.


در آخر باید باز هم به این موضوع اشاره کنیم که بازی‌ درمانی یکی از روش‌ های علمی ، مؤثر و عمیق برای کاهش ترس‌ های کودکان است. این روش به کودک اجازه می‌دهد به شیوه‌ ای طبیعی ، خلاقانه و امن با هیجان‌ های دشوار خود روبه‌رو شود و مهارت‌ های مهمی مثل شجاعت ، کنترل هیجان و حل مسئله را بیاموزد.
با اجرای صحیح تکنیک‌ های بازی‌ درمانی توسط متخصص و همکاری والدین ، بیشتر ترس‌ های دوران کودکی قابل مدیریت و رفع هستند.

اگر میخواهید اطلاعات خود را در زمینه ی توانبخشی بالا ببرید ، همچنین بهترین مراکز بازی درمانی تهران را بشناسید ، روی لینک های زیر کلیک کنید.
بهترین مراکز بازی درمانی تهران
بهترین مراکز بازی درمانی شرق تهران
بهترین مراکز بازی درمانی تهرانپارس

مرکز گفتار درمانی روزبه رضایی یکی از مجهزترین و باکیفیت ترین مراکز تهران است که در زمینه اختلالات گفتار و زبان، اختلال بلع، اختلالات صوت و گرفتگی صدا، اختلال یادگیری و توجه و تمرکز و اختلالات رفتاری به مراجعین مختلف از سراسر کشور از سال ١٣٨۶ خدمت رسانی می کند. این مرکز در شرق و شمال شرق تهران و در منطقه تهرانپارس واقع شده است. تهرانپارس یکی از مناطقی است که دسترسی های عمده ای به مناطق شمال تهران، مرکز تهران و شرق و جنوب شرق تهران، حکیمیه، قنات کوثر، شهرک امید، شهر پردیس و لواسانات توسط اتوبان های همت، بابایی، افسریه، بسیج، یاسینی و آزادگان دارد. همچنین منطقه تهرانپارس دارای ایستگاه های متعدد مترو جهت ارتباط با مناطق مختلف شهری می باشد که رفت و آمد در این منطقه را تسهیل نموده است.
این مرکز مجهز به دستگاه تصویربرداری از حنجره (استروبوسکوپی) است.