توانبخشی نورولوژیک در کودکان

توانبخشی نورولوژیک کودکان شاخه‌ای است از مراقبت پزشکی و درمانی که هدفش بهبود یا بازگرداندن عملکرد سیستم عصبی آسیب‌دیده در کودکان ، کاهش معلولیت‌ها ، بهبود کیفیت زندگی و کمک به رشد و توسعه مطلوب است. این آسیب‌ هایی که نیاز به توانبخشی نورولوژیک دارند ، ممکن است ناشی از سکته مغزی ، ضربه به سر ، بیماری‌ های نورودژنراتیو ، CP ( فلج مغزی ) ، آسیب نخاعی ، اختلالات رشد عصبی ، عفونت‌ ها و شرایط ژنتیکی باشند.در این مقاله به توضیح جامعی در ارتباط با این توانبخشی‌ میپردازیم‌. پس اگر در اطراف خود شخصی با این اختلالات میشناسید ، تا انتها ما را دنبال کنید.

در ابتدا به دلایل تفاوت های توانبخشی کودکان و بزرگسالان میپردازیم.
ویژگی‌ های خاص کودکان مثل دوره‌ های حساس نوروفیزیولوژیک ، قابلیت پلاستیسیته مغز ( انعطاف‌پذیری ) ، رشد سریع ، وابستگی به والدین یا مراقبان ، تعامل با محیط آموزشی و اجتماعی و نیز تأثیر بلند مدت معلولیت بر زندگی آینده ، همگی باعث می‌شود که مداخلات توانبخشی کودکان با بزرگسالان متفاوت باشد.

اصول بنیادین چیست؟
۱-پلاستیسیته عصبی ( Neuroplasticity )
مغز کودکان قادر است تا حد بالایی بازسازی ، ایجاد اتصالات جدید و جبران آسیب را با بهره‌ گیری از تجربیات و تحریکات محیطی انجام دهد. استفاده به‌ موقع از توانبخشی در پنجره‌ های بحرانی رشد می‌تواند تأثیرات بسیار زیاد داشته باشد.
۲-مداخله زود هنگام ( Early Intervention )
شروع درمان در اولین فرصت ممکن پس از تشخیص اختلال یا آسیب ، کیفیت عواقب را بهبود می‌بخشد و ممکن است از بروز مشکلات ثانویه جلوگیری کند ( مانند انقباض‌ های عضلانی ، کاهش تحرک ، اختلالات گفتاری ، مشکلات شناختی )
۳-مداخله چند رشته‌ای ( Multidisciplinary Care )
تیم توانبخشی معمولاً شامل پزشک نورولوژیست ، فیزیوتراپ ، گفتار درمانگر ، کاردرمانگر ، روانشناس کودکان ، تغذیه‌ درمانگر و والدین یا مراقبان است. همکاری بین این متخصصان اهمیت دارد.
۴-تمرکز بر عملکرد و مشارکت ( Function & Participation )
نه تنها تمرکز بر بهبود ساختار ها یا مؤلفه‌ های بدنی و عضلانی ، بلکه بهبود توانایی کودک برای شرکت در فعالیت‌ های روزمره ، تعامل با همسالان ، تحصیل ، بازی و زندگی اجتماعی مهم است. این دیدگاه با مدل ICF ( ساختار و عملکرد ، فعالیت ، مشارکت ) هم‌ راستا است.
۵-شخصی‌سازی درمان ( Personalization / Individualization )
درمان باید با توجه به وضعیت بالینی ، سن ، مرحله رشد عصبی ، توانایی‌های کودک ، زمینه محیطی و خانواده طراحی شود. یک درمان واحد برای همه مناسب نیست.
۶-پایداری و تداوم درمان ( Intensity & Duration )
تعداد دفعات ، مدت زمان جلسات ، تمرین فعال کودک ، تمرین در محیط واقعی و ادامه مراقبت ( follow-up ) از مؤلفه‌ هایی هستند که بر نتایج تأثیر زیادی دارند.

در ادامه به معرفی انواع مداخلات میپردازیم که عبارتند از:
1- شرح شواهد / مزایا
2-فیزیوتراپی و کاردرمانی
3-تمرین‌ های حرکتی ، تعادل ، هماهنگی ، تمرینات قدرتی ، تحرک مفصل و حمایت از عضلات ( در CP و آسیب مغزی کودکان؛ بهبود عملکرد حرکتی و کاهش ناتوانی حرکتی دیده شده است. )
4-گفتار درمانی و توان‌ بخشی زبان ، مخصوصاً در اختلالات گفتار ، بلع ، زبان و مواردی مثل سکته‌ی کودکی ( در متون مربوط به سکته‌ی کودکی ، بهبود زبان و عملکرد شناختی با مداخلات گفتاری گزارش شده است. )
5-مداخلات شناختی و رفتار در کودکی ، تمرین‌ های تمرکز ، حافظه ، توجه ، تصمیم‌گیری ، عملکرد اجرایی. ( تخمین‌ها نشان می‌دهد این مداخلات مؤثر هستند برای بهبود توانایی‌ های شناختی و رفتاری پس از سکته )
6- تحریک عصبی ( Neuromodulation ) تحریک مغناطیسی مغز ( TMS ) ، تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای یا داخلی ، تحریک مستقیم مغز ( tDCS ) در برخی مطالعات در مداخله پس از سکته‌ی کودکی و در ترمیم عملکرد حرکتی ، شواهد مثبتی وجود دارد؛ اما نتایج متغیرند و هنوز به‌ صورت کلی پذیرفته نشده است.
7-مداخلات به واسطه والدین و محیط خانگی. گنجاندن تمرینات در خانه و فعالیت‌ های روزمره ، آموزش والدین برای پشتیبانی از کودک در محیط زندگی. ( مطالعات نشان داده‌اند که مشارکت والدین می‌تواند به افزایش ساعات تمرین ، بهبود نتایج عملکردی و تداوم درمان کمک کند.

در آخر باید باز هم به این نکته اشاره کنیم که توانبخشی نورولوژیک کودکان زمینه‌ای است با پتانسیل بالا که می‌تواند تأثیر مهمی بر زندگی کودکان و جامعه داشته باشد. استفاده مناسب از اصول پلاستیسیته ، مداخلات زودهنگام ، شخصی‌سازی درمان ، تمرکز بر مشارکت و عملکرد واقعی و بهره‌گیری از فناوری‌های نو می‌تواند نتایج را بهبود دهد.

مرکز گفتاردرمانی و کاردرمانی روزبه رضایی ( گفتار درمانی شرق تهران ، گفتار درمانی تهرانپارس ) مجهز به دستگاه تصویربرداری از حنجره ( استروبوسکوپی و لارنگوسکوپی ) واقع در شرق تهران ، تهرانپارس با ارائه ی روش ها و راهکار های درمانی نوین در ارتباط با هر اختلالی میتواند در مسیر درمان کودکتان ، شما را یاری دهد.

اگر میخواهید اطلاعات خود را در این زمینه و اختلالات مختلف بالا ببرید روی لینک های زیر کلیک کنید و صفحات ما را دنبال کنید.
منظور از توانبخشی چیست؟
ارتباط فلج مغزی و هوش کودک
تاخیر حرکتی در کودکان و نقش کاردرمانی
نقش کاردرمانی در مشکلات نوشتن و تمرکز کودکان

مرکز گفتار درمانی روزبه رضایی یکی از مجهزترین و باکیفیت ترین مراکز تهران است که در زمینه اختلالات گفتار و زبان، اختلال بلع، اختلالات صوت و گرفتگی صدا، اختلال یادگیری و توجه و تمرکز و اختلالات رفتاری به مراجعین مختلف از سراسر کشور از سال ١٣٨۶ خدمت رسانی می کند. این مرکز در شرق و شمال شرق تهران و در منطقه تهرانپارس واقع شده است. تهرانپارس یکی از مناطقی است که دسترسی های عمده ای به مناطق شمال تهران، مرکز تهران و شرق و جنوب شرق تهران، حکیمیه، قنات کوثر، شهرک امید، شهر پردیس و لواسانات توسط اتوبان های همت، بابایی، افسریه، بسیج، یاسینی و آزادگان دارد. همچنین منطقه تهرانپارس دارای ایستگاه های متعدد مترو جهت ارتباط با مناطق مختلف شهری می باشد که رفت و آمد در این منطقه را تسهیل نموده است.
این مرکز مجهز به دستگاه تصویربرداری از حنجره (استروبوسکوپی) است.