توجه و تمرکز؛ برای مشارکت بهتر در بازی، یادگیری و زندگی
فرزندتان هنگام انجام تکلیف زود از موضوع فاصله می‌گیرد؟ برای دنبال کردن یک دستور چند بار به یادآوری نیاز دارد یا فعالیت‌ها را نیمه‌تمام می‌گذارد؟ این موقعیت‌ها می‌توانند برای کودک و خانواده خسته‌کننده باشند؛ اما پیش از انتخاب تمرین، باید بدانیم چه چیزی انجام فعالیت را برای او دشوار کرده است.
در کلینیک گفتاردرمانی و کاردرمانی روزبه رضایی در تهرانپارس، نیازهای توجه و تمرکز در کنار زبان، یادگیری، مهارت‌های روزمره و شرایط کودک بررسی می‌شوند. هدف، برنامه‌ای قابل اجرا برای مشارکت بیشتر است؛ نه صرفاً نشستن طولانی‌تر یا انجام دادن تمرین‌های تکراری.
چه زمانی ارزیابی توجه و تمرکز کمک‌کننده است؟
اگر دشواری حفظ توجه یا کنترل حواس‌پرتی به‌طور مکرر در بازی، آموزش یا کارهای روزمره اختلال ایجاد می‌کند، ارزیابی می‌تواند قدم مناسبی باشد. برای مثال، کودکی که شروع فعالیت را مدام عقب می‌اندازد، وسایل موردنیاز را جا می‌گذارد یا با هر صدای اطراف از تکلیف جدا می‌شود، ممکن است به بررسی دقیق‌تر نیاز داشته باشد.
انتظار ما باید با سن، سطح رشد و دشواری فعالیت تناسب داشته باشد. خستگی، خواب نامناسب، اضطراب، دشواری فهم زبان یا مشکل شنیدن و دیدن نیز ممکن است با کم‌توجهی اشتباه گرفته شوند. یک رفتار یا نتیجه یک بازی، به‌تنهایی تشخیص ADHD نیست.
ارزیابی؛ شناخت کودک در موقعیت‌های واقعی
در شروع، درباره دغدغه‌های خانواده، سابقه رشد، برنامه روزانه و موقعیت‌هایی که فعالیت برای کودک سخت می‌شود گفت‌وگو می‌کنیم. مشاهده کودک و بررسی توانایی او در فهم دستور، شروع و ادامه فعالیت و نیاز به کمک، به روشن شدن هدف‌ها کمک می‌کند.
اطلاعات خانه و در صورت امکان مدرسه نیز اهمیت دارند؛ ممکن است کودک در محیط آرام عملکرد متفاوتی نسبت به کلاس شلوغ داشته باشد. در صورت وجود نشانه‌های پایدار ADHD یا مسائل همراه، بررسی تخصصی توسط متخصص واجد صلاحیت پیشنهاد می‌شود. درمان و آموزش بر اساس نیاز واقعی انتخاب می‌شوند، نه صرف برچسب «حواس‌پرتی».
برنامه‌ای متناسب با نیاز؛ تمرین همراه با راهکارهای کاربردی
پس از ارزیابی، هدف‌هایی مشخص تعیین می‌شوند؛ مانند شروع یک فعالیت با کمک کمتر، دنبال کردن دستور متناسب با توان کودک، بازگشت به تکلیف پس از حواس‌پرتی یا آماده کردن وسایل یک کار روزمره. نوع فعالیت و میزان کمک بر اساس عملکرد کودک تنظیم می‌شود.
بازی‌های نوبتی، فعالیت‌های دیداری و شنیداری هدفمند، تقسیم تکلیف به مرحله‌های کوتاه و راهنمای تصویری می‌توانند در برنامه آموزشی یا توانبخشی جای بگیرند. انتخاب آن‌ها باید به هدف مشخصی مرتبط باشد؛ بهتر شدن در یک بازی به‌تنهایی به معنای درمان ADHD یا بهبود تمام مهارت‌های یادگیری نیست.
گاهی نیاز به همکاری چند بخش وجود دارد؛ مثلاً برای فهم زبان، مهارت‌های حرکتی یا مشکلات خواندن و نوشتن. می‌توانید با خدمات آموزش ذهنی و ارزیابی اختلالات خواندن و نوشتن نیز آشنا شوید.
همراهی خانواده و مدرسه؛ ادامه هدف‌ها در روزمره
دستورهای کوتاه و روشن، محیط کم‌حواس‌پرتی، زمان‌بندی قابل پیش‌بینی و بازخورد مثبت و مشخص، از راهکارهایی هستند که می‌توان متناسب با شرایط کودک بررسی کرد. خانواده لازم نیست تمام روز را به تمرین تبدیل کند؛ راهکار باید با فرصت و توان او قابل اجرا باشد.
اگر ADHD تشخیص داده شود، آموزش والدین و راهکارهای رفتاری خانه و کلاس می‌توانند بخش مهمی از برنامه باشند. در بعضی سنین و شرایط، بررسی دارویی توسط پزشک نیز لازم است. تمرین‌های توجه جای همه درمان‌های توصیه‌شده را نمی‌گیرند و خانواده نباید بدون نظر پزشک دارو را تغییر دهد.
پیشرفت را با هدف‌های روشن دنبال می‌کنیم
پیشرفت فقط با تعداد پاسخ درست یا مدت نشستن اندازه‌گیری نمی‌شود. مهم است ببینیم کودک در فعالیت‌های هدف، با چه میزان کمک و در چه شرایطی بهتر عمل می‌کند؛ مثلاً آماده شدن برای تکلیف یا تمام کردن مرحله‌ای از یک بازی.
با مرور تجربه خانواده و عملکرد کودک، هدف‌ها و روش‌ها بازبینی می‌شوند. تعداد جلسات و زمان لازم برای هر کودک متفاوت است و پیش از ارزیابی نمی‌توان نتیجه یا مدت مشخصی را تضمین کرد. برای هماهنگی ارزیابی اولیه و انتخاب خدمات مناسب با پذیرش کلینیک تماس بگیرید.
پرسش
پاسخ